ÇAPRAZARA, arama alanı ile getirilecek alanı ayrı ayrı seçmenizi sağlayan bir Excel işlevidir. Bir ürün kodunun karşısındaki adı veya bir personelin bölümünü bulurken sabit sütun numarası kullanma ihtiyacını azaltır. DÜŞEYARA’dan geçişte önemli olan yalnızca işlev adını değiştirmek değil, arama ve sonuç dizilerinin aynı kayıt düzenine sahip olduğunu kontrol etmektir.
Bu rehberde neler var?
- Önce sürüm desteğini kontrol edin
- Ürün kodundan fiyat getirme
- Soldaki bilgiyi de getirebilirsiniz
- Aynı anahtar birkaç kez varsa
- Bulunamadı ile boş sonucu ayırt edin
- Uygulama: sütun değişikliği ve boş sonuç deneyi
- Dil, ayırıcı ve hücre başvurusu notları
- Sonucu teslim etmeden önce
- Bu konuyu birlikte öğrenin
- Kaynak ve kapsam
Önce sürüm desteğini kontrol edin
ÇAPRAZARA, bütün eski Excel sürümlerinde bulunmaz. Microsoft 365 ve destekleyen yeni sürümlerde kullanılabilir; eski sürümle dosya açıldığında tanınmayan işlev uyarısı görülebilir. Dosyayı paylaşacağınız kişinin sürümünü bilmiyorsanız uygunluk kontrolü yapın. Google E-Tablolar’da benzer işlevin adı XLOOKUP olarak bulunabilir; yerelleştirme ayarını ayrıca inceleyin.
Yazarken otomatik tamamlama listesinde işlevin görünmesi pratik bir ilk kontroldür. İşlev tanınmıyorsa rastgele ayırıcı değiştirerek sorunu çözmeye çalışmayın. Uygulamanın sürümü, dili ve işlev desteği farklı kontrol başlıklarıdır. Gerektiğinde DÜŞEYARA rehberindeki uygun alternatifi değerlendirin.
Ürün kodundan fiyat getirme
A2:A4 aralığında K001, K002 ve K003; B2:B4 aralığında Defter, Kalem ve Dosya; C2:C4 aralığında 40, 12 ve 25 bulunsun. E2 aranan kodu tutsun. =ÇAPRAZARA(E2;$A$2:$A$4;$C$2:$C$4;"Kayıt yok") örneği E2 içindeki kodu A sütununda arar ve C sütunundaki karşılığı getirir.
Varsayılan eşleşme davranışı tam eşleşmedir. E2 değeri K002 ise sonuç 12 olmalıdır. K999 gibi listede bulunmayan bir kodda açıklama gösterilir. Kaynak dizilerinin başlangıç ve bitiş satırları aynı olmalıdır. Arama aralığını ikinci satırdan, sonuç aralığını üçüncü satırdan başlatmak kayıtları kaydırır veya kapsam uyuşmazlığı doğurur.
Soldaki bilgiyi de getirebilirsiniz
Ürün adından kod bulmak istediğinizde arama alanını B, sonuç alanını A olarak seçebilirsiniz. Örnek formül =ÇAPRAZARA(E2;$B$2:$B$4;$A$2:$A$4;"Kayıt yok") olur. Böylece kaynak sütunlarını yalnızca arama yönü yüzünden taşımanız gerekmez. Yine de ürün adının benzersiz olduğundan emin olun.
Başlıca avantaj, arama ile sonucun açıkça ayrı alanlar olmasıdır. Kaynağa yeni bir sütun eklenince sabit bir üçüncü sütun numarasının artık başka bilgiyi göstermesi gibi sorunları azaltabilirsiniz. Ancak silinen sütunlar, değiştirilen başlıklar veya bozuk dış dosya bağlantıları yine dikkat gerektirir.
Aynı anahtar birkaç kez varsa
ÇAPRAZARA da varsayılan kullanımda bütün eşleşmeleri alt alta döken bir rapor değildir. İlk eşleşmenin hangi satır olduğu önem taşır. Aynı kodla birden fazla hareket saklıyorsanız tek sonuç getiren bir arama yerine toplama, filtreleme veya farklı bir anahtar gerekebilir. Bir kayıt listesi ile işlem hareketi listesinin ihtiyaçları farklıdır.
İşlevin gelişmiş arama yönleri vardır; son kaydı aramak gibi seçenekler ancak verinizin sırası ve iş kuralı netse kullanılmalıdır. Son satır her zaman en güncel tarih anlamına gelmez. Tarihleri yanlış sıralanmış bir dosyada son eşleşmeyi almak doğru fiyatı bulduğunuzu kanıtlamaz.
Bulunamadı ile boş sonucu ayırt edin
Anahtarın hiç bulunmaması ile bulunan kaydın sonuç hücresinin boş olması aynı değildir. Test listenize her iki durumu da ekleyin. Ayrıca görünüşte aynı olan sayısal kodun bir tabloda metin olarak tutulması eşleşmeyi bozabilir. Baştaki sıfırları anlamlı olan kodları sırf eşleşsin diye sayıya çevirmeyin.
Denemeyi bir kopya üzerinde yapın: bilinen kod, bilinmeyen kod, yinelenen kod ve boş fiyat. Beklenen sonucu önceden yazıp formülle karşılaştırın. Daha geniş raporlar için iki listeyi karşılaştırma rehberini okuyun. Hücrelerin kopyalama davranışını anlamak için temel formül rehberi iyi bir başlangıçtır.
Uygulama: sütun değişikliği ve boş sonuç deneyi
Arama alanı ürün kodu, sonuç alanı fiyat olacak şekilde küçük listeyi kurun. E2 içindeki kodu sırayla K001 ve K003 yapın. Sonuçlar 40 ve 25 olmalıdır. Ardından ürün adı ile fiyat arasına açıklama sütunu ekleyin. Başvurular doğru güncelleniyorsa aynı kodların fiyatı değişmemelidir. Yine de ekleme sonrasında formül çubuğundaki sonuç dizisini kontrol edin; doğru görünen tek bir satıra dayanmayın.
K003 fiyatını boş bırakın ve çıktının nasıl göründüğünü inceleyin. Bulunmayan kod açıklamasıyla boş sonuç davranışının farklı olduğunu kaydedin. Raporunuzda eksik fiyatın sıfır gibi anlaşılmasını istemiyorsanız buna özgü bir kontrol kurun. Kaynak hücreye boş metin döndüren bir formül yazılması da gerçek boş hücreyle aynı yapı değildir. İhtiyaç duyulan görünümü belirlemeden karmaşık hata kapatma formülleri eklemeyin.
Ardından aynı ürün koduyla farklı tarihli ikinci kayıt ekleyin. İlk kaydın dönmesi iş amacınıza uygun değilse veri modelini değiştirmeniz gerekir. En son tarih ile en alttaki satırın aynı şey olmadığını bu örnekte açıkça görün. Son kaydı getirme seçeneği kullansanız bile tarih sırasını ve yinelenen kod politikasını açıklayın. Bir raporun güvenilir olması, arama işlevinin yeni olmasından çok hangi kaydın seçildiğinin anlaşılmasına bağlıdır. Dosyayı paylaşacağınız Excel sürümünde işlev desteğini de ayrıca denetleyin.
Dil, ayırıcı ve hücre başvurusu notları
Bu yazıdaki formül adları Türkçe Excel örneklerine dayanır. İngilizce arayüzde işlev adları farklı olabilir; uygulamanın otomatik tamamlama ve yardım açıklamalarını kontrol edin. Bağımsız değişken ayırıcısı olarak noktalı virgül gösterilmiştir. Kendi bölgesel ayarınız virgül kullanıyorsa formülün mantığını koruyarak uygun ayırıcıyı seçin. Noktalı virgülü değiştirmek, desteklenmeyen bir işlevi desteklenir hâle getirmez.
Ondalık sayı görünümü ile formül ayırıcısını birbirine karıştırmayın. Ayrıca dolar işaretleri, başvurunun kopyalama sırasında hangi yönde sabit kalacağını belirler. Denemeyi hem aşağı hem yana kopyalayarak yapmak, yalnızca ilk hücreyi kontrol etmekten daha fazla bilgi verir. Kaynak sayfanın adı veya dosya konumu değişirse bağlantıların da yeniden incelenmesi gerekebilir.
Sonucu teslim etmeden önce
Önemli bir dosyada kaynak hücreleri, hesap alanını ve açıklamaları ayrı tutun. Formülün döndürdüğü hata mesajını silmeden önce nedenini araştırın. Yanlış sonucun boş görünmesi hesabın düzeldiği anlamına gelmez. Normal kayıt kadar boş, sıfır ve bulunamayan değerleri de küçük bir test alanında saklayın. Başka kişinin dosyayı kullanacağı durumda örnek girdilerle beklenen sonucu birlikte gösterin.
Buradaki örnekler kişisel dosyanızın tamamını test etmez ve her Excel sürümünde aynı menü yerleşimini garanti etmez. Formülleri gerçek verilerinize uygulamadan önce kopya üzerinde deneyin. Özel veya ticari verileri destek mesajına eklemek yerine aynı sorunu gösteren küçük, anonim bir örnek hazırlayın. Böyle bir örnek hem veri paylaşımını sınırlar hem de hangi girdinin sonuca neden olduğunu anlamayı kolaylaştırır.
Kaynak ve kapsam
Başvuru kaynağı: Microsoft Excel resmî destek merkezi. Örnek veriler açıklama amacıyla hazırlanmıştır; gerçek müşteri projesi veya bütün yazılım sürümlerinde yapılmış uygulama testi iddiası taşımaz.
Bir hata görürseniz sayfa adresini, yazılım sürümünü ve küçük bir örneği iletişim sayfasından iletebilirsiniz. Yayın yaklaşımı için yayın ve düzeltme politikamızı inceleyin.